ವಸಾಹತು ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜೈನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಭಾರತ ಮೂಲದ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್: ಲಂಡನ್‌ನ ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ

ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ Wellcome Collection ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಪರೂಪದ ಜೈನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಜೈನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದಿಂದ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಅಮೂಲ್ಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ವಾಪಸಾತಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನ್ಯಾಯದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 

15ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನವರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಧರ್ಮ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಪ್ರಾಕೃತ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 

ಹೇಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದವು ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು?

ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು 1919ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಔಷಧ ಉದ್ಯಮಿ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ Henry Wellcome ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ಈ ಅಮೂಲ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. 

ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು “ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 

ಜೈನ ಸಮುದಾಯದ ಸಂತಸ

ಜೈನ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು “ಐತಿಹಾಸಿಕ ನ್ಯಾಯ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಈಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಚರ್ಚೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. 

ಎಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಲಿದೆ ಈ ಸಂಗ್ರಹ?

ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಬದಲು, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ Institute of Jainology ಮೂಲಕ University of Birmingham ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೈನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧನೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 

ಅಪರೂಪದ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಸೇರಿವೆ

ಈ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. 1592ರ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಿಂದಿ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರತಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದೆಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥವಾದ ‘ಕಲ್ಪಸೂತ್ರ’ದ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ವಾಪಸಾತಿ ಚರ್ಚೆ

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ವಸಾಹತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆ ಜೋರಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್, ಅಮೆರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಜೈನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ವಾಪಸಾತಿ ಈ ಜಾಗತಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲ ನೀಡಿದೆ.