ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (ಪಾಲಿಮರ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು RBI ಗವರ್ನರ್ Sanjay Malhotra ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ (Monetary Policy) ಸಭೆಯ ನಂತರ ಸುದ್ದಿಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ, "ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಲಾಭ-ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಸದ್ಯ ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಎಂದರೇನು?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದಿಂದ ತಯಾರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ನೋಟುಗಳು ಶೇ.100 ಹತ್ತಿಯಿಂದ (Cotton-based paper) ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೀರು, ಧೂಳು ಹಾಗೂ ಹರಿದುಹೋಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ನೀಡುತ್ತವೆ.
RBI ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಏಕೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ?
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗದು ಬಳಕೆ ಇನ್ನೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. RBI ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ 2025-26ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೋಟುಗಳ ಮೌಲ್ಯವು 11.9% ಏರಿಕೆ ಕಂಡು ₹41.23 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ 10.5% ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಥವಾ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಕಾರಣ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಾಭವೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಿಟಕಿಗಳು (Transparent Windows), ಹೋಲೋಗ್ರಾಂಗಳು, ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಭದ್ರತಾ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸುರಕ್ಷತಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
RBI ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2025-26ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2.29 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ ಆಗಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲ
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. 2012-14ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು RBI ₹10 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಸುಮಾರು 100 ಕೋಟಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿತ್ತು.
ಅಂದು Mysore, Jaipur, Kochi, Shimla ಮತ್ತು Bhubaneswar ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಹವಾಮಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ATM ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅಡಚಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸವಾಲುಗಳ ಕಾರಣ ಯೋಜನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆ
ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ದೇಶ Australia. ನಂತರ Canada, United Kingdom, New Zealand ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
RBI ಮುಂದೆ ಇರುವ ಸವಾಲುಗಳು
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾದರೆ ದೇಶದ ATMಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ನಗದು ವಿಂಗಡಣಾ ಯಂತ್ರಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಗದು ನಿರ್ವಹಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅತಿಯಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ವರ್ತನೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
RBI ಸದ್ಯ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ (Pilot Project) ನಡೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಗದು ಬಳಕೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ RBI ಈ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. (
📢 SUDDI LIVE WhatsApp Community
ತಾಜಾ ಸುದ್ದಿಗಳು, ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ರಾಜಕೀಯ, ಕ್ರೀಡೆ, ಮನರಂಜನೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ SUDDI LIVE WhatsApp Community ಸೇರಿ.
📲 Join WhatsApp Community📢 SUDDI LIVE Facebook Page
ತಾಜಾ ಸುದ್ದಿಗಳು, ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ರಾಜಕೀಯ, ಕ್ರೀಡೆ, ಮನರಂಜನೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ SUDDI LIVE Facebook ಪೇಜ್ ಅನ್ನು Follow ಮಾಡಿ.
👍 Follow SUDDI LIVEನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವೇ ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ❤️