ಟೆಹ್ರಾನ್: ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Hormuz) ಕುರಿತು ಇರಾನ್ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಆತಂಕಕಾರಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇರಾನ್ನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ನೌಕಾಪಡೆಯು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು “ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 500 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ “ವಿಶಾಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಲಯ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
IRGC ನ ರಾಜಕೀಯ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಕ್ಬರ್ಜಾದೆ ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿ, “ಹಿಂದೆ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಹೋರ್ಮುಜ್ ಮತ್ತು ಹೆಂಗಾಮ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿನ 20ರಿಂದ 30 ಮೈಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಈಗ 200ರಿಂದ 300 ಮೈಲಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ವಲಯ ಜಾಸ್ಕ್ (Jask), ಸಿರಿಕ್ (Sirik) ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕ್ವೆಶ್ಮ್ (Qeshm) ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟರ್ ಟುನ್ಬ್ (Greater Tunb) ದ್ವೀಪಗಳಾಚೆಯವರೆಗೂ ಹರಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇರಾನ್ ಈ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. IRGC ಅಧಿಕಾರಿಗಳು “ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಜಲಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಕೂಡ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಇರಾನ್ ಸೂಚಿಸಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸಬೇಕು, ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ “ಕಠಿಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ” ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು IRGC ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ತೈಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸುಮಾರು 25% ಹಾಗೂ LNG ಸಾಗಣೆಯ 20% ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ-ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ನಂತರ ಈ ಜಲಸಂಧಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಜಾಗತಿಕ ಸುದ್ದಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇರಾನ್ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರಿದ ಪರಿಣಾಮ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.
‘ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್’ ವಲಯ ಘೋಷಣೆ
ಕಳೆದ ವಾರವೇ ಇರಾನ್ ಹೊಸ “ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಜೋನ್” ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಇದರಡಿ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಇರಾನ್ನ ಈ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀತಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.