ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್/ತೆಹ್ರಾನ್: ಹಲವು ತಿಂಗಳಗಳಿಂದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಚೌಕಟ್ಟು (Framework Agreement) ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಇದೀಗ ಅದು ಅಮೆರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇರಾನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಗುಪ್ತ ಮಾತುಕತೆಯ ಬಳಿಕ 60 ದಿನಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಇಬ್ಬರೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಿಂದ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದ್ದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ತಗ್ಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ:
* ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸುವುದು
* ಹೋರ್ಮುಜ್ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು
* ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಮೈನ್ಸ್ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದು
* ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧ ಸಡಿಲಿಕೆ ಕುರಿತು ಅಮೆರಿಕಾ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು
* ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮವನ್ನು ಇನ್ನೂ 60 ದಿನ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಬಳಿಯಿರುವ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ ಇನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಟ್ರಂಪ್ ಈಗಾಗಲೇ “ಇರಾನ್ ಜೊತೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ ಆಡಳಿತದ ಕೆಲ ವಲಯಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ನಿಲುವಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪರ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಹಾಗೂ ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಭಾರೀ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಹೋರ್ಮುಜ್ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸರಬರಾಜಿನ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದವು.
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಮಾರ್ಗವು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇರಾನ್ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಇರಾನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ನಾಯಕರು, “ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಹಕ್ಕು ನಮ್ಮದು” ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಇರಾನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವೇ ಮಾತುಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವುದಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ-ಇರಾನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸುದ್ದಿಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಸಹ ಧೈರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಟ್ರಂಪ್ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರೆ, ಮುಂದಿನ 60 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ ಪರಮಾಣು ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಒಳರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ನಿಲುವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂಲ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.